ВІРТУАЛЬНІ МУЗЕЇ ЯК НОВИЙ КУЛЬТУРНИЙ ПРОСТІР
DOI:
https://doi.org/10.32782/2307-7778/2026.2.7Ключові слова:
віртуальний музей, цифровізація музеїв, культурна спадщина, цифрова гуманітаристика, культурна антропологія, музейна комунікаціяАнотація
Метою статті є комплексний аналіз феномену віртуальних музеїв як нового культурного простору, визначення їхнього місця у сучасній системі збереження, репрезентації та інтерпретації культурної спадщини, а також дослідження впливу цифрових технологій на трансформацію музейної комунікації, культурної пам’яті та взаємодії між музеями й аудиторією. Методологічну основу дослідження становлять міждисциплінарний підхід, що поєднує методи музеєзнавства, культурної антропології, цифрової гуманітаристики та heritage studies, а також принципи системного, історико-порівняльного, структурнофункціонального й культурно-антропологічного аналізу. Використання комплексної методології дало змогу простежити еволюцію віртуальних музеїв від електронних каталогів до інтерактивних цифрових платформ, що забезпечують нові форми створення, інтерпретації та поширення культурного знання. Установлено, що цифровізація музейної сфери суттєво змінює традиційні функції музею, перетворюючи його з інституції фізичного зберігання артефактів на відкритий цифровий культурний простір, у якому поєднуються збереження спадщини, наукова комунікація, освіта, віртуальна репрезентація та культурна взаємодія. Особливу увагу приділено використанню технологій тривимірного моделювання, віртуальної та доповненої реальності, штучного інтелекту, цифрової реконструкції та онлайн-платформ як чинників розширення доступу до музейних колекцій і формування нових моделей культурної участі. Наукова новизна дослідження полягає у комплексному осмисленні віртуального музею як самостійного соціокультурного феномену, що функціонує не лише як цифрове доповнення традиційного музею, а й як новий тип культурного простору, який трансформує механізми репрезентації культурної спадщини, формування колективної пам’яті та взаємодії між культурними інституціями й суспільством. Зроблено висновок, що віртуальні музеї стають одним із провідних напрямів розвитку сучасної музейної політики, сприяючи демократизації доступу до культурної спадщини, розширенню міжнародної культурної комунікації, збереженню цифрових культурних ресурсів та формуванню нових моделей участі громадськості у процесах збереження, інтерпретації й популяризації культурної спадщини
Посилання
1. ICOM Museum Definition. URL: https://icom.museum/en/resources/standards-guidelines/museumdefinition/(дата звернення: 21.10.2026).
2. Cui H., Wu J. Virtual Exhibitions of Cultural Heritage: Research Landscape and Future Directions. Applied Sciences. 2025. Vol. 15, No. 22. Art. 12287. DOI: https://doi.org/10.3390/app152212287
3. Song Z., Evans L. The Museum of Digital Things: Extended Reality and Museum Practices. Frontiers in Virtual Reality. 2024. Vol. 5. Art. 1396280. DOI: https://doi.org/10.3389/frvir.2024.1396280
4. Aiello D., Fai S., Santagati C. Virtual Museums as a Means for Promotion and Enhancement of Cultural Heritage. The International Archives of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences. 2019. Vol. XLII-2/W15. P. 33–40. DOI: https://doi.org/10.5194/isprs-archives-XLII-2-W15-33-2019
5. Burke V., Jørgensen D., Jørgensen F. A. Museums at Home: Digital Initiatives in Response to COVID-19. Norsk museumstidsskrift. 2020. Vol. 6, No. 2. P. 117–123. DOI: https://doi.org/10.18261/issn.2464-2525-2020-02-05
6. Giannini T., Bowen J. P. Museums and Digital Culture: From Reality to Digitality in the Age of Covid-19. Preprints. 2021. Art. 2021110556. DOI: https://doi.org/10.20944/preprints202111.0556.v1
7. Menezes R. P., Fernandes J. M., Silva A. L., et al. Digital Transformation: A Study of the Actions Taken by Museums. Proceedings of the 6th International Conference on Tourism Research. 2023. Vol. 6, No. 1. DOI: https://doi.org/10.34190/ictr.6.1.1312
8. Eulenstein M. L., Faber M. H. The Digital Leap: Museums Adapting to COVID-19 and Beyond. ICOM. URL: https://icom.museum/en/news/the-digital-leap-museums-adapting-to-covid-19-and-beyond/(дата звернення: 21.10.2026).
9. Bonel E., Capestro M., Di Maria E. How COVID-19 Impacted Cultural Consumption: An Explorative Analysis of Gen Z’s Digital Museum Experiences. Italian Journal of Marketing. 2023. No. 2. P. 135–160. DOI: https://doi.org/10.1007/s43039-023-00071-6
10. Asobayire D. Y., Lawson G., Hermawati S., King C. Designing Immersive Experiences for Heritage Sites: Developing VR-Focused Guidance Based on a Case Study of Nottingham’s Caves. Digital Applications in Archaeology and Cultural Heritage. 2026. Vol. 40. Art. e00510. DOI: https://doi.org/10.1016/j.daach.2026.e00510
11. Tian F., Li K., Huang X., et al. An Empirical Study of Virtual Museum Based on Dual-Mode Mixed Visualization: The Sanxingdui Bronzes. Heritage Science. 2024. Vol. 12. Art. 146. DOI: https://doi.org/10.1186/s40494-024-01241-1
12. Yezhova O., Zhao J., Pashkevych K. Exploring Design Aspects of Online Museums: From Cultural Heritage to Art, Science and Fashion. Preservation, Digital Technology & Culture. 2025. Vol. 54, No. 1. P. 35–50. DOI: https://doi.org/10.1515/pdtc-2024-0044
13. Olzacka E. War and «Museum Front» in a Digital Era: The Ukrainian War Museum During the Russian Invasion of Ukraine. Media, War & Conflict. 2024. Vol. 17, No. 1. P. 98–115. DOI: https://doi.org/10.1177/17506352231175077
14. Ukraine Is Racing to 3D Scan Its Monuments in Case They’re Bombed in the War and Need Restoration. Euronews. 2023. URL: https://www.euronews.com/next/2023/01/22/ukraine-is-racing-to-3dscan-its-monuments-in-case-theyre-bombed-in-the-war-and-need-resto (дата звернення: 21.10.2026).
15. Museum of Stolen Art. URL: https://www.museumofstolen.art/en (дата звернення: 21.10.2026).
16. Ukraine’s Urgent Mission to Digitize Its Cultural Heritage. UNITED24 Media. URL: https://united24media.com/culture/ukraines-cultural-race-to-digitize-history-before-russia-destroysit-3080 (дата звернення: 21.10.2026).
17. Archaeologists Launch ‘Virtual Museum’ to Ukraine’s Ancient Heritage. Radio Free Europe/Radio Liberty. 2026. URL: https://www.rferl.org/a/ukraine-archaeologists-museum-heritage-war/33677091.html (дата звернення: 21.10.2026).
18. Supporting the Digitization of Museum Collections and Documentary Heritage in Ukraine. UNESCO. URL: https://www.unesco.org/en/articles/supporting-digitization-museum-collections-and-documentaryheritage-ukraine (дата звернення: 21.10.2026).
19. How Ukraine’s Digital Museum Fund Protects Cultural Heritage in Wartime. Digitalstate.gov.ua. URL: https://digitalstate.gov.ua/news/govtech/zakhyst-kulturnoyi-spadshchyny-iak-pratsiuye-novyy-reyestrmuzeynoho-fondu (дата звернення: 21.10.2026).
20. VR Museum of War Memory. Kyiv Region Tours. URL: https://kyivregiontours.gov.ua/en/war (дата звернення: 21.10.2026).
21. Wang H., Du J., Li Y., Zhang L., Li X. Grand Challenges in Immersive Technologies for Cultural Heritage. International Journal of Human–Computer Interaction. 2025. Vol. 41, No. 21. P. 13682–13703. DOI: https://doi.org/10.1080/10447318.2025.2475996
##submission.downloads##
Опубліковано
Номер
Розділ
Ліцензія

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution 4.0 International License.



